14. Zmienność form i odmian owsa w Polsce

14. Zmienność form i odmian owsa w PolscePiotr Pszczółkowski, Barbara Sawicka

Abstrakt.

Celem pracy było porównanie kilku odmian owsa zwyczajnego i owsa nagoziarnistego pod względem odporności na wyleganie i choroby grzybowe, plonu ziarna i jego struktury oraz wskazanie form najbardziej pożądanych dla praktyki rolniczej. Eksperyment polowy przeprowadzono w latach 2013–2015 w Zakładzie Doświadczalnym Oceny Odmian w Uhninie, należącym do Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych w Słupi Wielkiej. Badania prowadzono w układzie losowanych bloków, w trzech powtórzeniach. Wielkość poletek do zbioru wynosiła 15,0 m2. Nasiona przed siewem zaprawiano przed chorobami, według zaleceń IOR-PIB. W doświadczeniu stosowano stałe nawożenie NPK. Zabiegi uprawowe i ochrony roślin (przed chwastami i szkodnikami) prowadzono zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. W okresie wegetacji określano fazy rozwojowe roślin, stopień ich wylegania oraz porażenie chorobami. Zbioru dokonano w pełnej dojrzałości ziarna. Po zbiorze określono plon ziarna i pobrano próby do oceny jego struktury. Uzyskane wyniki badań poddano analizie statystycznej w pakiecie statystycznym SAS®. Przeprowadzono analizę wariancji, a następnie zastosowano metodę składowych głównych. Udowodniono istotny wpływ badanych czynników na plon ziarna i jego parametry, takie jak: masa 1000 ziaren i udział łuski w ziarnie. Wskazano 5 odmian owsa zwyczajnego (oplewionego) wyróżniających się odpornością na rdzę wieńcową i helmintosporiozę, dość dobrą odpornością na wyleganie przed zbiorem, wysokim plonem ziarna, dobrym wyrównaniem, dużą masą 1000 ziaren. Spośród odmian nagoziarnistych odmiana Nagus charakteryzowała się zmniejszonym udziałem ziarniaków oplewionych, co predestynuje ją do wykorzystania na paszę dla zwierząt gospodarskich.

Słowa kluczowe: owies zwyczajny, owies nagoziarnisty, odmiany, cechy użytkowe, zmienność cech

VARIABILITY OF FORMS AND VARIETIES OF OATS IN POLAND

Summary

The aim of the study was to compare several varieties of hulled and hulless oats for resistance to lodging and fungal diseases, grain yield, yield components and to single out the most desirable forms for agricultural practice. A field experiment was conducted in the years 2013–2015 at the Experimental Station of Variety Assessment in Uhnin belonging to the Research Centre for Cultivar Testing in Słupia Wielka. The study was conducted in a randomized blocks in triplicate. The size of the plots for harvest was 15.0 m2. The seeds before sowing were treated against diseases according to the recommendations of the IOR-PIB. A single NPK fertilization scheme was used in the experiment. Tillage and plant protection (against weeds and pests) were performed in accordance with good agricultural practice. During the growing season plants were observed for dates of development stages degree of lodging and disease incidence. Grain harvest was done at full maturity.. After harvest, grain yield was determined and samples were collected to evaluate yield components. The results were subjected to ANOVA, and then analyzed for principal components. A significant influence of the examined factors on grain yield, yield components such as the weight of 1000 grains, and on hull proportion of grain was demonstrated. Five varieties of hulled oats were singled out for their resistance to crown rust and helmintosporiosis, fairly good resistance to lodging before harvest, high grain yield, good stand uniformity, a high 1000-grain weight. Among the of naked cultivars cv. Nagus was characterized by a decreased proportion of hulled grains, thus making it suitable for use as feed for livestock.

key words: oats, hulless oat, varieties, functional features, variability of features